Deformacje stóp a stan skóry i paznokci

Często zaburzenia ze strony skóry i płytki paznokciowej są skutkiem nieprawidłowości w budowie anatomicznej stóp. Konieczne jest postawienie właściwej diagnozy, aby leczenie podologiczne było skuteczne. Pacjent powinien też rozpocząć współpracę z fizjoterapeutą. Zobacz, jak deformacje stóp wpływają na stan skóry i paznokci.

Dlaczego deformacje stóp wpływają na wygląd paznokci?

Wygląd paznokci i ogólna kondycja płytki paznokciowej zależy od wielu czynników. Duży wpływ mają uwarunkowania genetyczne, ale też choroby (ogólnoustrojowe i lokalne), urazy, przyjmowane leki oraz poziom witamin i minerałów. Nie bez znaczenia jest również otaczające środowisko. Paznokcie są podatne na działanie substancji obecnych w kosmetykach do pielęgnacji, środkach higienicznych, lakierach do paznokci, płynach do dezynfekcji i detergentach.

Jednym z ważnych czynników wpływających na kondycję i wygląd paznokci są deformacje stóp. Zmiana ułożenia palców (np. rotacja) i nieprawidłowe zgięcie w stawach powodują, że:

• płytka paznokciowa ma kontakt z czynnikiem drażniącym,
• tkanki są poddawane nadmiernemu uciskowi i tarciu,
• dochodzi do wzrostu temperatury i przesuszenia płytki paznokciowej.

Powyższe nieprawidłowości prowadzą też do nadmiernego rogowacenia naskórka. Ciepło kompensuje się w tkankach, ponieważ nie może być rozprowadzane. Płytka paznokciowa traci swoją elastyczność, łożysko nie jest wystarczająco odżywione i dotlenione. Pojawiają się mikrourazy. W efekcie:

• paznokieć jest kruchy i łamliwy,
• paznokieć wrasta w wały paznokciowe,
• paznokieć rośnie nieprawidłowo (rozwija się m.in. szponowatość paznokci),
• płytka paznokciowa przestaje rosnąć,
• rozwija się onycholiza,
• płytka paznokciowa zmienia swoje zabarwienie,
• płytka paznokciowa ulega pogrubieniu,
• paznokieć może rozdzielić się na dwie części (skrzydlik),
• pod paznokciem pojawia się guz (egzostoza podpaznokciowa).

Nie wszystkie objawy pojawiają się jednocześnie. Dodatkowo deformacje stóp powodują też zmiany na skórze. Rozwijają się modzele, bolesne odciski, stan zapalny (z obrzękiem i zaczerwienieniem skóry).

Palce młotkowate

Deformacja obejmuje palce od drugiego do piątego. Charakteryzuje się przykurczem zgięciowym. Palec jest zgięty w stawie międzypaliczkowym bliższym, w kierunku podeszwowym. Jego wyprostowanie następuje tylko w wyniku zadziałania siły zewnętrznej, a niekiedy nie jest w ogóle możliwe. Wada może mieć postać łagodną, a tym samym nie powodować żadnych utrudnień w codziennym funkcjonowaniu. Zdarza się jednak, że palce młotkowate uniemożliwiają codzienną aktywność, a także są przyczyną nieprzyjemnych dolegliwości.

Palce młotkowate prowadzą do zmian w płytce paznokciowej. Są one spowodowane stałym i mocnym naciskiem na tkanki. Paznokieć ulega znacznemu pogrubieniu, dochodzi też do jego przerostu. Płytka paznokciowa przybiera mleczną barwę oraz następuje zanik obłączka. Dodatkowo rogowacieje łożysko. Palce młotkowate są również przyczyną powstawania bolesnych odcisków – głównie na opuszkach i grzbietowych powierzchniach palców. Może też dojść do powstania przetok. Deformacja ta często występuje z paluchem koślawym.

Paluch koślawy

To inaczej haluks. Jest to deformacja przodostopia, która obejmuje pierwszy staw śródstopno-paliczkowy. Paluch odchyla się w kierunku innych palców, a na wewnętrznej krawędzi stopy powstaje charakterystyczne wybrzuszenie utworzone przez I kość śródstopia. Deformacja ta wiąże się z dolegliwościami bólowymi, a także trudnościami w poruszaniu się.

Paluch koślawy powoduje problemy w obrębie skóry stóp. Powstają hiperkeratozy – głównie w okolicach głowy I kości śródstopia i stawu międzypaliczkowego dalszego palucha. Dodatkowo rozwijają się modzele i bolesne odciski – są one umiejscowione na przebiegu łuku poprzecznego na wysokości głów kości śródstopia. Obecny jest również stan zapalny.

Kostka krawca

Deformacja ta charakteryzuje się zniekształceniem i uwypukleniem okolicy V kości śródstopia. Jest ona skutkiem przeciążenia tej okolicy (np. z powodu długotrwałego ucisku przez zbyt ciasne obuwie). Paliczek palca piątego i V kość śródstopia ustawiają się pod nieodpowiednim kątem. Deformacja ta może współistnieć z paluchem koślawym.

W wyniku deformacji okolica V kości śródstopia jest poddawana nadmiernemu naciskowi i tarciu. W efekcie dochodzi do zaczerwienienia i obrzęku skóry. Następuje też jej nadmierne rogowacenie. Tym samym powstają modzele i odciski. Pacjenci odczuwają ból i pieczenie, a dolegliwości te nasilają się w pełnym obuwiu.

Ucisk na paznokcie i uniesienie V palca prowadzą do powstania skrzydlika. Schorzenie polega na rozdzieleniu płytki paznokciowej na dwie części przez fałd skórny. Rozciąga się on od macierzy w stronę wolnego brzegu paznokcia. Skrzydlik nie powoduje dolegliwości bólowych. Zdarza się jednak, że część płytki może oddzielić się od łożyska, a tym samym zahaczać się (np. o wnętrze butów). Wówczas pojawia się dyskomfort, ból i dochodzi do krwawienia. Warto pamiętać, że u osób z kostką krawca macierz i łożysko paznokcia ulegają ciągłym mikrourazom.

Zabiegi podologiczne u osób z deformacjami stóp

Przy deformacjach stóp podolog prowadzi kompleksową terapię, która pozwala złagodzić nieprzyjemne dolegliwości, zapobiec ich występowaniu w przyszłości oraz poprawić biomechanikę chodu. Metody są dostosowywane indywidualnie do każdego pacjenta.

W gabinecie podologicznym wykonywane są zabiegi mające na celu usunięcie hiperkeratoz. Zmiany skórne są opracowywane mechanicznie, ale korzysta się również z farmakoterapii i laseroterapii. W niektórych przypadkach pomocne są metody z zakresu podochirurgii.

Podolog może zastosować różnego rodzaju ortezy lub wkładki indywidualne, które zapewniają prawidłowe ułożenie stopy i równomierne rozłożenie ucisku. Ponadto współpracuje on z ortopedami i fizjoterapeutami, co jest konieczne do leczenia samych deformacji – czyli przyczyny zaburzeń ze strony paznokci i skóry stóp.

Nie można zapomnieć też o edukacji, która jest nieodłącznym elementem terapii podologicznej. Podolog udziela wskazówek dotyczących nie tylko codziennej pielęgnacji stóp, ale też doboru odpowiedniego obuwia.

_____

Źródła:

K. Kłosińska, E. Jaworska, A. Pawelczyk-Klimaszewska, Wpływ wybranych deformacji na stan skóry i paznokci stóp, “Kosmetologia Estetyczna” 2018, nr 7, s. 212-216.