Zmiany na paznokciach

Zmiany w obrębie paznokci mogą stanowić ważny sygnał świadczący o zaburzeniach ogólnoustrojowych, niedoborach żywieniowych, chorobach dermatologicznych lub schorzeniach przewlekłych. Płytka paznokciowa jest strukturą, która reaguje na wiele procesów zachodzących w organizmie, dlatego jej wygląd bywa cennym elementem diagnostycznym. W artykule podolog z Instytutu Podologii w Poznaniu omawia zmiany na paznokciach, takie jak koilonychia, paznokcie naparstkowe, złuszczenie płytki paznokciowej, paznokcie Muehreckiego, paznokcie Lindsaya, paznokcie Terry’ego.

Koilonychia

Koilonychia to termin medyczny opisujący charakterystyczne wklęsłe, łyżeczkowate zagłębienie w płytce paznokciowej. Paznokieć przybiera kształt przypominający łyżeczkę, z cienką i kruchą strukturą. Zmiana zwykle dotyczy dłoni, choć może pojawić się również na paznokciach stóp. Wczesne stadium może przejawiać się jedynie delikatnym spłaszczeniem, które z czasem pogłębia się, tworząc wyraźne wgłębienie.

Koilonychia najczęściej wiąże się z niedoborem żelaza. Innymi przyczynami są: uraz mechaniczny, stały kontakt z substancjami chemicznymi (zwłaszcza rozpuszczalnikami benzynowymi), choroba wieńcowa, niedoczynność tarczycy.

Paznokcie naparstkowe

Paznokcie naparstkowe to charakterystyczne punktowe wgłębienia widoczne na powierzchni płytki paznokciowej. Zazwyczaj są one liczne, równomiernie rozłożone i mają różną głębokość. Poza tym nie występują żadne inne zmiany.

Najczęstszą przyczyną paznokci naparstkowych jest łuszczyca. Objaw dotyczy nawet 10–15% chorych. Ponadto zmiana może wystąpić przy chorobach tkanki łącznej, łysieniu plackowatym, pęcherzycy, sarkoidozie.

Złuszczenie płytki paznokciowej

Złuszczenie płytki paznokciowej polega na oddzieleniu się płytki od łożyska, co prowadzi do jej stopniowego odpadania. Proces ten zaczyna się w części proksymalnej. W niektórych przypadkach obserwuje się całkowitą utratę paznokcia.

Przyczyną złuszczenia płytki paznokciowej może być upośledzenie podziałów komórkowych w obrębie macierzy. Zjawisko to występuje po ciężkich infekcjach, chorobach gorączkowych, ekspozycji na toksyny, urazach lub w przebiegu chorób dermatologicznych.

Paznokcie Muehrckego

Paznokcie Muehrckego to poziome, białe linie biegnące równolegle do obłączka, które pozostają nieruchome podczas wzrostu paznokcia. Jest to jedna z postaci leukonychii.

Najczęściej obserwuje się je w przebiegu hipoalbuminemii. Niskie stężenie albumin wpływa na przepływ w mikrokrążeniu, co przekłada się na charakterystyczny wygląd paznokci. Zmiana może również pojawiać się u pacjentów z chorobami nerek, w niewydolności wątroby przy niedożywieniu lub po chemioterapii.

Paznokcie Lindsaya

Paznokcie Lindsaya, określane jako paznokcie połówkowe, charakteryzują się podziałem płytki na dwie wyraźnie różniące się strefy. Proksymalna część ma kolor biały, natomiast dystalna przybiera intensywnie ciemniejszą barwę – różową, brązową lub czerwonawą. Granica między obszarami jest zwykle ostra i wyraźna.

Zmiana jest typowa dla przewlekłej choroby nerek, zwłaszcza u pacjentów dializowanych. Mechanizm powstawania nie jest do końca poznany, choć przypuszcza się, że za zmiany odpowiadają zaburzenia w mikrokrążeniu oraz odkładanie się produktów przemiany materii.

Paznokcie Terry’ego

Paznokcie Terry’ego to zmiana, w której niemal cała płytka paznokciowa przyjmuje matowy, biały kolor. Jedynie wąski, dystalny pasek zachowuje różową lub brązowawą barwę. Obłączek bywa niewidoczny lub słabo zaznaczony. Zmiana może dotyczyć jednego lub kilku paznokci – zwykle wszystkie paznokcie są zajęte w jednakowym stopniu.

Paznokcie Terry’ego często obserwuje się u pacjentów z marskością wątroby, niewydolnością serca oraz cukrzycą.

Zmiany na paznokciach – co robić?

Każda nagła, niespowodowana bezpośrednim urazem zmiana w wyglądzie, strukturze, kolorze czy kształcie paznokci, która utrzymuje się przez dłuższy czas lub postępuje, powinna być skonsultowana ze specjalistą – np. podologiem.

Podczas konsultacji podologicznej podolog zbiera wywiad oraz przeprowadza badanie podologiczne. W razie potrzeby może zlecić odpowiednią diagnostykę lub skierować pacjenta do lekarza. Metody terapii zależą od rodzaju i przyczyny zmian na paznokciach.

Agnieszka Nowaczyk-Panasiuk
pionierka podologii w Polsce i założycielka Instytutu Podologii. Od prawie 30 lat prowadzi Instytut Podologii w Poznaniu, gdzie wiedza i doświadczenie spotykają się z empatią i troską o zdrowie pacjenta. Jej celem od początku było stworzenie miejsca, w którym każdy znajdzie profesjonalną pomoc, zrozumienie i poczucie bezpieczeństwa.