Zapytaj podologa o: grzybicę stóp i paznokci

Grzybica stóp i paznokci to jeden z najczęstszych problemów leczonych w gabinecie podologicznym. Choroba rozwija się bardzo łatwo, natomiast jej terapia zwykle jest złożona i długotrwała. O tym, jak podolog może pomóc przy grzybicy rozmawiamy z mgr Agnieszką Nowaczyk-Panasiuk z Instytutu Podologii w Poznaniu.

Skąd bierze się grzybica paznokci i stóp?

Grzybica stóp i paznokci jest chorobą spowodowaną przez grzyby chorobotwórcze drożdżopodobne, dermatofitowe lub pleśniowe. Jej objawy mogą być obecne na płytce paznokciowej, między palcami, na wałach paznokciowych. Jest ona silnie zakaźna, co oznacza, że bardzo łatwo się nią zarazić.

Szacuje się, że w populacji naszej strefy klimatycznej częstość występowania przewlekłych infekcji grzybiczych wynosi 10%-20%. Pomimo postępu w rozpoznawaniu i leczeniu zakażeń grzybiczych pozostają one nadal poważnym problemem medycznym. Grzybicę można podzielić na kilka grup. W zależności od początkowego miejsca zakażenia wyróżniamy: grzybice podskórne, grzybice powierzchowne oraz układowe.

Dermatofity

To grzyby wykazujące szczególne powinowactwo z zakażeniami struktur skeratynizowanych, tj. naskórka, włosów i paznokci. Zmiany charakteryzują się wzrostem w warstwie rogowej naskórka oraz wywodzących się z niego przydatków: włosów i paznokci.

Grzyby drożdżopodobne

Mogą wywoływać zakażenia skóry, zwłaszcza jej fałdów oraz grają istotną rolę w zakażeniach układowych. Najczęstszymi patogenami są grzyby z rodzaju Candida. Tego typu zmiany kliniczne określa się mianem kandydozy. Na szczególną uwagę zasługuje gatunek Candida Albicans. Zakażenia występują m.in. u osób z obniżoną odpornością.

Grzyby pleśniowe

Przez lata były uważane za grzyby niepatogenne. Przy zakażeniu płytek paznokciowych szczególnie paluchów objawia się pleśnicą paznokci (żółtobrązowe smugi wzdłuż osi paznokcia) oraz akaulioza. Zmiany tego typu wskazuje głównie na zakażenie gatunkiem Scopulariopsis brevicaulis.

Jak i gdzie można zarazić się grzybicą stóp i paznokci?

Grzybicą stóp i paznokci można zarazić się niemal wszędzie. Na kontakt z patogenem jesteśmy szczególnie narażeni w miejscach publicznych: na basenie, w saunie, pod prysznicem na siłowni lub pracy, w przymierzalniach, w hotelach. Jednym słowem – wszędzie tam, gdzie nasza stopa ma kontakt z podłożem lub przedmiotami używanymi przez kilka osób.

Grzyby chorobotwórcze przenoszą się z osoby chorej na zdrową przez bezpośredni kontakt. Tutaj muszę zaznaczyć, że dotyczy to także przypadków bezobjawowych. Patogen przenosi się również na przedmiotach: ręcznikach, butach, przyborach higienicznych.

Warto pamiętać, że na wystąpienie grzybicy stóp i paznokci jest narażony każdy z nas – zarówno dorośli, jak i dzieci. Zwiększone ryzyko występuje u osób w podeszłym wieku, z osłabioną odpornością, uszkodzeniami skóry na stopach, palących tytoń lub uprawiających sport. Jednym z czynników jest także noszenie nieodpowiedniego obuwia i skarpet – zbyt ciasnego i ze sztucznych materiałów

Rodzaje grzybicy stóp

Wyróżniane są grzybice:

• międzypalcowa: rumień ze złuszczaniem, maceracja naskórka, pęknięcia, świąd, zajęta najczęściej 3 i 4 przestrzeń międzypalcowa;
• potnicowa: ogniska rumieniowo-wysiękowe z pęcherzykami, świąd, najczęściej zajęte śródstopie, może rozszerzać się na całą powierzchnię stóp;
• złuszczająca: zmiany rumieniowo-złuszczające z nadmiernym rogowaceniem, pękanie, zajęta część podeszwowa stopy oraz boczne części stopy.

Rodzaje grzybicy paznokci

Wyróżniane są:

• zakażenie dermatofitami: zaczyna się na brzegu płytki paznokciowej lub od strony wałów bocznych, występuje zmiana zabarwienia paznokci, oddzielanie się ich od łożyska (onycholiza); pod kruchą, zgrubiałą płytką paznokciową gromadzą się masy rogowe;
• drożdżyca paznokci: poprzedza ją stan zapalny wałów paznokciowych (obrzęk, zaczerwienienie, bolesność), w obrębie płytek paznokciowych: pogrubienie, zmiana zabarwienia (szarożółty kolor), poprzeczne pobruzdowania.
• pleśnica paznokci: zgrubienia, przebarwienia, zniekształcenia; rogowacenie podpaznokciowe, białawo-żółte pasma wzdłuż paznokcia.

Jak rozpoznać grzybicę stóp i paznokci?

Grzybicę paznokci można poznać po objawach. Osoba, która zaobserwuje u siebie dolegliwości, powinna niezwłocznie zgłosić się do podologa. Konieczne jest wykonanie badania mykologicznego, które pozwoli nie tylko ostatecznie potwierdzić diagnozę, ale też ustalić rodzaj patogenu, a tym samym dopasować bardziej skuteczną terapię.

Objawy grzybicy to:

• nieprzyjemny zapach stóp,
• nadmierne złuszczanie się naskórka,
• maceracja naskórka (szczególnie między palcami),
• świąd skóry, zmiana wyglądu płytki paznokciowej.

Przy grzybicy płytka paznokciowa zmienia swoją barwę na żółtą, niekiedy żółto-zieloną. Często odkształca się, łatwo się kruszy, a niekiedy oddziela od łożyska.

Dlaczego mówi się, że grzybica stóp to choroba biegaczy?

Grzybica bywa nazywana stopą sportowca, biegacza lub atlety. Określenie to wzięło się z tego, że nawet 50% osób czynnie uprawiających sport jest narażona na zakażenie grzybami chorobotwórczymi. Sprzyja temu:

• długotrwałe noszenie obuwia,
• przebywanie w przegrzanych i przepoconych butach,
• korzystanie ze wspólnych pryszniców i saun po treningu.

Oczywiście sportowcy to tylko jedna z grup narażonych na grzybicę stóp i paznokci. Warto pamiętać, że choroba może wystąpić również u osób, które nie są aktywne fizycznie.

Jak wygląda terapia grzybicy u podologa?

Terapia grzybicy u podologa może być prowadzona na różne sposoby. W Instytucie Podologii w Poznaniu korzystamy z:

• metod farmakologicznych,
• metod mechanicznego oczyszczania płytki paznokciowej,
• laseroterapii.

Do każdego pacjenta podchodzimy indywidualnie. Często konieczne jest połączenie kilku metod. Poza naszymi działaniami, ważne są te podejmowane przez osobę chorą. Mowa o domowej pielęgnacji i zmianie dotychczasowych nawyków.

Należy podkreślić, że leczenie grzybicy jest długotrwałe. Ważne jest, aby terapia została poprowadzona do samego końca – nawet gdy objawy choroby ustąpią wcześniej. Przerwanie jej zbyt szybko skutkuje nawrotem grzybicy.

Grzybica paznokci – laseroterapia

Laseroterapia wspomaga leczenie grzybicy. W Instytucie Podologii w Poznaniu dysponujemy:

• laserem Lunula – urządzenie emituje falę światła fioletowego i czerwonego. Pierwsze z nich działa grzybobójczo. Natomiast drugie stymuluje płytkę paznokciową do regeneracji;
• laserem ablacyjnym CO2 – wspomaga głębszą penetrację tkanki oraz oddziałuje termicznie na patogeny, powodując ich zniszczenie.

Terapia grzybicy laserem obejmuje kilka serii naświetlań – ich liczba jest ustalana indywidualnie i zależy m.in. od stopnia zaawansowania choroby. Tego typu terapia jest bezbolesna i bezpieczna.

Czy można uniknąć grzybicy stóp i paznokci?

Możliwa jest profilaktyka grzybicy stóp i paznokci. Zasad tych powinny przestrzegać wszystkie osoby – zdrowe, chore na grzybicę, w trakcie leczenia i po jego zakończeniu.

1. Unikaj chodzenia boso w miejscach publicznych – także w sklepowych przymierzalniach.
2. Podczas mierzenia butów w sklepie obuwniczym używaj jednorazowych skarpet.
3. Nie korzystaj z cudzych ręczników i przyborów higienicznych.
4. Nie noś cudzego obuwia – nawet przez chwilę.
5. Pamiętaj o codziennej higienie stóp.
6. Dokładnie osuszaj stopy po umyciu.
7. Noś obuwie i skarpetki wykonane z naturalnych materiałów.

Ważna jest także dezynfekcja obuwia. Dzięki niej usuwane są drobnoustroje. W Instytucie Podologii w Poznaniu korzystamy z metody ozonowania (tzw. sucha dezynfekcja).

___

Źródła:

B. Gradowicz, Grzybica paznokci. Czynniki ryzyka, profilaktyka, metody leczenia i pielęgnacji, „Kosmetologia Estetyczna” 2019, nr 8, s. 599-602.

L. Piejko, Nowoczesne metody leczenia grzybicy paznokci, „Akademia Paznokcia” 2015, nr 52, s. 65.

F. Kuros, Terapia podologiczna w przypadku grzybicy dermatofitowej paznokci, „Kosmetologia Estetyczna” 2019, nr 8, s. 155-162.