Choroby płytki paznokciowej

Paznokcie chronią opuszki palców przed urazami, zwiększają precyzję chwytu, a także stanowią ważny wskaźnik zdrowia organizmu. Zmiany w ich strukturze, zabarwieniu czy kształcie mogą świadczyć zarówno o miejscowych infekcjach, jak i poważnych schorzeniach ogólnoustrojowych – takich jak cukrzyca, niedobory witaminowe czy choroby autoimmunologiczne. Dlatego żadne objawy nie powinny być ignorowane. Poznaj najczęstsze choroby płytki paznokciowej.

Prawidłowa płytka paznokciowa

Aby w pełni zrozumieć patologie dotyczące paznokci, warto najpierw zapoznać się z ich prawidłową anatomią i fizjologią. Płytka paznokciowa zbudowana jest przede wszystkim z twardej keratyny i składa się z kilku podstawowych elementów. Macierz paznokcia, znajdująca się u jego nasady, odpowiada za produkcję nowych komórek, które stopniowo rogowacieją i wypychają płytkę do przodu. Łożysko paznokcia stanowi bogato unaczynioną strukturę łączącą płytkę z palcem, zapewniając jej odżywienie i prawidłowy wzrost. Charakterystyczny biały półksiężyc, zwany obłączkiem (lunula), to widoczna część macierzy, natomiast obrąbek naskórkowy chroni boczne krawędzie paznokcia przed infekcjami.

Zdrowa płytka paznokciowa charakteryzuje się następującymi cechami:

• kolor – różowe zabarwienie (u podstawy jaśniejsze przez widoczną lunulę),
• powierzchnia – gładka, jednolita bez bruzd, wgłębień czy nierówności,
• grubość – mierzy około 0,5–0,7 mm (u rąk nieco cieńsza niż u stóp),
• elastyczność – sprężysta, ale nie nadmiernie miękka,
• przezroczystość – lekko przejrzysta z widocznym różowym odcieniem łożyska,
• obłączek (lunula) – biały półksiężyc u nasady (najwyraźniejszy na kciukach),
• krawędzie – równe, bez tendencji do wrastania.

Najczęstsze choroby płytki paznokciowej

Choroby płytki paznokciowej, z którymi pacjenci zgłaszają się do gabinetu podologicznego najczęściej to głównie:

Grzybica paznokci

Grzybica paznokci, znana w terminologii medycznej jako onychomikoza, stanowi jedną z najczęstszych przyczyn zmian w obrębie płytki paznokciowej. Schorzenie to wywoływane jest przede wszystkim przez trzy grupy patogenów: dermatofity, drożdżaki oraz pleśnie. Do zakażenia dochodzi najczęściej w miejscach o podwyższonej wilgotności, takich jak baseny, sauny czy wspólne prysznice, gdzie grzyby znajdują idealne warunki do rozwoju.

Typowe objawy grzybicy paznokci obejmują stopniowe zmiany zabarwienia płytki – początkowo mogą pojawić się białe lub żółte plamy, które z czasem ciemnieją, przybierając brązowy odcień. Paznokieć staje się wyraźnie zgrubiały, kruchy i łamliwy, często ulega rozwarstwieniu, a w zaawansowanych przypadkach może dojść do całkowitego oddzielenia się płytki od łożyska. Charakterystycznym symptomem jest także nieprzyjemny zapach związany z rozkładem keratyny przez patogeny.

Łuszczyca paznokci

Łuszczyca to przewlekła choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy atakuje własne komórki skóry, w tym także paznokcie. U około 5% pacjentów obserwuje się wyłącznie postać paznokciową.

W obrazie klinicznym dominuje tzw. naparstkowanie, czyli liczne, drobne wgłębienia na powierzchni płytki, przypominające ślady po nakłuciach igłą. Innym typowym objawem jest oleista plama – żółtobrunatne przebarwienie widoczne przez płytkę, spowodowane gromadzeniem się lipidów w łożysku. Często obserwuje się także onycholizę, czyli oddzielanie się płytki od łożyska, co początkowo objawia się białymi plamami, a z czasem może prowadzić do całkowitej utraty paznokcia.

Zanokcica

Zanokcica to bolesny stan zapalny obejmujący wały paznokciowe, czyli fałdy skóry otaczające płytkę. W zależności od przyczyny wyróżniamy postać ostrą (zwykle bakteryjną) i przewlekłą (częściej grzybiczą). Ostra zanokcica rozwija się gwałtownie, najczęściej w wyniku urazu podczas manicure, obgryzania paznokci lub wrastania płytki. Głównym patogenem jest wówczas Staphylococcus aureus, rzadziej Streptococcus pyogenes.

Objawy zanokcicy są bardzo charakterystyczne – wał paznokciowy staje się mocno zaczerwieniony, obrzęknięty i bolesny, często pojawia się pulsujący ból nasilający się przy dotyku. W ciągu 24–48 godzin może wytworzyć się ropień z widoczną żółtą wydzieliną.

W przypadku zanokcicy przewlekłej, wywoływanej najczęściej przez Candida albicans, proces zapalny rozwija się wolniej, a objawy są mniej nasilone, ale bardziej uporczywe – obserwuje się zaczerwienienie, lekki obrzęk i bolesność, często z towarzyszącym wysiękiem.

Onycholiza

Onycholiza to schorzenie polegające na odwarstwianiu się paznokcia od łożyska. W przestrzeni między nimi gromadzą się pęcherzyki powietrza, co powoduje charakterystyczne białe zabarwienie płytki paznokciowej.

Zielona bakteria

Pseudomonas aeruginosa, zwana potocznie „zieloną bakterią”, to patogen odpowiedzialny za charakterystyczne zielonkawe zabarwienie płytki paznokciowej. Infekcja rozwija się najczęściej u osób mających częsty kontakt z wodą lub stosujących długotrwałe tipsy/żelowe paznokcie, w przypadku których wilgoć gromadzi się pod sztuczną powłoką.

Choroby płytki paznokciowej – kiedy skonsultować się z podologiem?

Pojawienie się jakichkolwiek niepokojących objawów wskazujących na choroby płytki paznokciowej jest wskazaniem do niezwłocznej konsultacji podologicznej. Szczególną uwagę należy zwrócić m.in. na:

• kruszenie się płytki paznokciowej,
• zmianę zabarwienia płytki paznokciowej,
• pojawienie się bruzd lub wgłębień na paznokciu,
• obrzęk wałów okołopaznokciowych,
• zaczerwienienie wałów okołopaznokciowych,
• ból palca.

Pierwszym etapem jest zawsze dokładna diagnostyka, która może obejmować badanie podologiczne, badanie mykologiczne czy badanie bakteriologiczne. W zależności od rozpoznania, podolog może zastosować różne metody terapeutyczne.