Instytut Podologii na antenie Radia Poznań

Z okazji zbliżającego się Światowego Dnia Cukrzycy Agnieszka Nowaczyk-Panasiuk, założycielka Instytutu Podologii w Poznaniu, została zaproszona do Radia Poznań, aby porozmawiać o niezwykle ważnym zagadnieniu – zdrowiu stóp osób chorujących na cukrzycę. Podczas wywiadu poruszono temat neuropatii cukrzycowej, zaburzeń czucia, trudno gojących się ran oraz zagrożeń związanych z zespołem stopy cukrzycowej. Szczególną uwagę poświęcono profilaktyce, codziennej pielęgnacji stóp i znaczeniu wczesnego rozpoznawania niepokojących zmian.

„Brak bólu nie zawsze oznacza brak problemu. U pacjentów z neuropatią cukrzycową nawet niewielkie uszkodzenie skóry może prowadzić do poważnych powikłań” – jak mówi Agnieszka Nowaczyk-Panasiuk.

To rozmowa o świadomości, odpowiedzialności i roli podologa w profilaktyce powikłań cukrzycy. Bo w trosce o zdrowie stóp najważniejsze jest zapobieganie, zanim pojawią się poważne problemy.

Wywiad przeprowadziła Aleksandra Włodarczyk-Miśka.

1. Dlaczego osoby chorujące na cukrzycę powinny szczególnie dbać o stopy?

Cukrzyca jest chorobą przewlekłą, która wpływa na funkcjonowanie całego organizmu, w tym na układ nerwowy i naczynia krwionośne. Długotrwale podwyższony poziom glukozy może prowadzić do uszkodzenia nerwów, czyli neuropatii cukrzycowej, oraz zaburzeń ukrwienia. W efekcie pacjent może nie odczuwać bólu, a nawet niewielkie skaleczenie może przekształcić się w trudno gojącą się ranę. Dlatego zawsze podkreślam, że profilaktyka jest podstawą zdrowia stóp.

2. Czym jest neuropatia cukrzycowa i dlaczego jest tak niebezpieczna?

Neuropatia cukrzycowa to uszkodzenie nerwów obwodowych. Początkowo pacjenci mogą odczuwać mrowienie, pieczenie, drętwienie czy kłucie w stopach. Z czasem może dojść do utraty czucia ochronnego.

To szczególnie niebezpieczne, ponieważ pacjent może chodzić z raną, pęcherzem czy skaleczeniem, zupełnie nie zdając sobie z tego sprawy. Brak bólu nie oznacza, że stopa jest zdrowa.

3. Czy niewielkie skaleczenie rzeczywiście może doprowadzić do amputacji?

Niestety tak, szczególnie u pacjentów z neuropatią i zaburzeniami ukrwienia. Niewielkie otarcie, pęknięcie skóry czy rana pod modzelem mogą stać się początkiem owrzodzenia.

Jeśli dojdzie do zakażenia, a rana nie będzie prawidłowo leczona, konsekwencje mogą być bardzo poważne. Dlatego tak ważne jest szybkie reagowanie na każdą niepokojącą zmianę.

4. Czym jest zespół stopy cukrzycowej?

To jedno z najpoważniejszych powikłań cukrzycy. Obejmuje zakażenia, owrzodzenia lub uszkodzenia głębszych tkanek stopy związane z neuropatią i/lub chorobą tętnic kończyn dolnych.

W zaawansowanych przypadkach może prowadzić do amputacji. Wieloletnie doświadczenie nauczyło mnie, że wczesne rozpoznanie problemu ma ogromne znaczenie.

5. Jakie objawy powinny zaniepokoić pacjenta?

Przede wszystkim:

• drętwienie i mrowienie stóp,
• pieczenie i zaburzenia czucia,
• pęknięcia skóry i skaleczenia,
• zaczerwienienie lub obrzęk,
• zmiana koloru skóry,
• pęcherze i trudno gojące się rany,
• nadmierne zrogowacenia, szczególnie w miejscach ucisku.

Warto pamiętać, że u pacjenta z neuropatią poważne zmiany mogą rozwijać się bez bólu.

Nowa rana, obrzęk, zaczerwienienie lub ocieplenie stopy wymagają pilnej oceny medycznej.

6. Jak prawidłowo pielęgnować stopy przy cukrzycy?

Podstawą jest systematyczność. Zalecam codzienne oglądanie stóp, delikatne mycie w letniej wodzie, dokładne osuszanie, szczególnie między palcami oraz regularne nawilżanie skóry.

Bardzo ważne jest również odpowiednie obuwie, które nie powoduje ucisku. Pacjenci nie powinni samodzielnie usuwać modzeli, odcisków ani stosować preparatów żrących.

Codzienna kontrola stóp zajmuje zaledwie chwilę, a może zapobiec poważnym konsekwencjom.

7. Dlaczego modzele i odciski mogą być niebezpieczne dla diabetyków?

Modzele powstają w miejscach nadmiernego ucisku. U osób z neuropatią cukrzycową pod zrogowaciałym naskórkiem może rozwijać się uszkodzenie tkanek, a nawet owrzodzenie.

Pacjent często nie odczuwa bólu, dlatego nie zdaje sobie sprawy z zagrożenia. Właśnie dlatego tak ważna jest profesjonalna ocena stóp oraz ustalenie przyczyny nadmiernego ucisku.

8. Jaką rolę odgrywa podolog w opiece nad pacjentem z cukrzycą?

Podolog jest ważnym ogniwem profilaktyki zespołu stopy cukrzycowej. Ocenia stan skóry i paznokci, identyfikuje miejsca nadmiernego ucisku, bezpiecznie opracowuje zrogowacenia i edukuje pacjenta.

Może również wykonywać przesiewową ocenę czucia ochronnego. W przypadku podejrzenia owrzodzenia, zakażenia lub niedokrwienia niezbędne jest skierowanie pacjenta do odpowiedniego lekarza.

Najważniejsza jest współpraca specjalistów i kompleksowe podejście do pacjenta.

9. Czy nowoczesne technologie pomagają w opiece nad pacjentami z cukrzycą?

Nowoczesna podologia dysponuje coraz większymi możliwościami diagnostycznymi i terapeutycznymi.

W Instytucie Podologii wykorzystujemy między innymi technologie pozwalające oceniać obciążenie stóp oraz dobierać odpowiednie rozwiązania odciążające.

Interesującym kierunkiem jest również zimna plazma atmosferyczna, badana jako metoda wspomagająca leczenie trudno gojących się ran.

Należy jednak pamiętać, że żadna technologia nie zastąpi właściwej diagnostyki, kontroli cukrzycy, odciążenia rany i standardowego leczenia.

10. Co chciałaby Pani przekazać słuchaczom Radia Poznań z okazji Światowego Dnia Cukrzycy?

Przede wszystkim chciałabym podkreślić, że cukrzyca nie musi oznaczać poważnych problemów ze stopami.

Kluczowe znaczenie mają świadomość, profilaktyka i regularne kontrole. Od blisko 30 lat pracuję z pacjentami i wiem, jak ogromną różnicę może zrobić odpowiednio wczesna reakcja.

Chciałabym, żeby każdy słuchacz zapamiętał jedno zdanie: „Nie czekajmy, aż stopy zaczną boleć. W cukrzycy brak bólu nie zawsze oznacza brak zagrożenia”.